PROCEDURY · 7 min

Przemoc rówieśnicza: od zgłoszenia do zamknięcia sprawy

Po zgłoszeniu przemocy dyrektor potrzebuje kolejności działań, nazwisk osób odpowiedzialnych i dokumentów potwierdzających reakcję szkoły. Prawo wymaga procedury interwencji, lecz nie daje jednej krajowej instrukcji dla każdego zdarzenia. Państwa placówka musi zbudować własną ścieżkę i stosować ją do faktów, nie do etykiet przypisanych uczniom.

Pierwszym zadaniem jest zatrzymanie zagrożenia

Art. 22c ust. 1 pkt 2 ustawy z 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich wymaga zasad i procedury interwencji przy podejrzeniu krzywdzenia albo uzyskaniu informacji o krzywdzeniu dziecka. Art. 22c ust. 1 pkt 7 wymaga wskazania osób przyjmujących zgłoszenia i udzielających wsparcia. Ustęp 2 pkt 1 nakazuje określić zasady bezpiecznych relacji między małoletnimi.

Przepisy nie ustanawiają jednej ogólnopolskiej procedury „od punktu 1 do punktu 10”. Szkoła opisuje ją we własnych Standardach Ochrony Małoletnich.

Po zdarzeniu nauczyciel nie zaczyna od ustalania winy. Najpierw przerywa zachowanie, rozdziela uczniów, wzywa wsparcie i sprawdza, czy ktoś potrzebuje pomocy medycznej. Przy bezpośrednim zagrożeniu życia lub zdrowia należy wezwać numer 112. Jeżeli zagrożenie nadal trwa, rodzic nie może być jedyną osobą, od której szkoła uzależnia dalszą reakcję.

Rozmowy z uczestnikami powinny odbywać się osobno. Wspólna konfrontacja może zwiększyć nacisk na dziecko i utrudnić ustalenie faktów. Szkoła nie prowadzi przesłuchania. Zbiera informacje potrzebne do ochrony uczniów i podjęcia decyzji o dalszej ścieżce.

Jedno zgłoszenie powinno uruchamiać jeden koordynowany proces

Zgłoszenie może przekazać uczeń, rodzic, pracownik albo świadek. Może dotyczyć zdarzenia w szkole, w drodze, w internecie lub poza terenem placówki. Osoba przyjmująca zgłoszenie powinna wiedzieć, komu przekazać je tego samego dnia.

Rekomendowany podział ról wygląda następująco:

  • ▪nauczyciel obecny przy zdarzeniu zabezpiecza uczniów i zapisuje fakty;
  • ▪osoba wskazana w standardach przyjmuje zgłoszenie i sprawdza jego pilność;
  • ▪dyrektor albo wyznaczony koordynator podejmuje decyzje organizacyjne i o zawiadomieniu organów;
  • ▪pedagog lub psycholog organizuje wsparcie w granicach swoich kompetencji;
  • ▪wychowawca realizuje ustalone działania wobec klasy i monitoruje sytuację;
  • ▪sekretariat rejestruje pisma, lecz nie powinien prowadzić merytorycznych rozmów o zdarzeniu przy osobach postronnych.

Placówka może przyjąć inny podział. Musi jednak usunąć sytuację, w której każdy „myśli, że zajmie się tym ktoś inny”. Procedura powinna wskazywać zastępstwo na czas nieobecności osoby odpowiedzialnej.

Przepis: szkoła ma posiadać procedurę interwencji, wskazać osoby przyjmujące zgłoszenia, określić zasady dokumentowania zdarzeń i planowania wsparcia.

Rekomendacja: jedna osoba koordynuje sprawę, rozmowy odbywają się osobno, a pierwszy zapis obejmuje fakty możliwe do sprawdzenia.

Decyzja placówki: szkoła ustala formularz zgłoszenia, skład zespołu, kanał pilnego kontaktu, miejsce dokumentacji i kryteria zakończenia monitoringu.

Dokumentujcie Państwo fakty, a nie diagnozy i etykiety

Pierwsza notatka powinna zawierać datę, godzinę, miejsce, osoby obecne, źródło informacji, opis zauważonych zachowań, widoczne obrażenia, podjęte działania i nazwisko sporządzającego. Jeżeli zapisuje wypowiedź ucznia, autor powinien oddzielić cytat od własnej oceny.

Nie należy pisać, że uczeń „jest agresorem”, „kłamie” albo „ma zaburzenia”, jeżeli szkoła nie ma podstaw do takiego stwierdzenia. Bezpieczniejszy zapis brzmi: „uczeń A uderzył ucznia B otwartą dłonią, co widziały osoby…” albo „uczeń podał, że wiadomości otrzymywał od…”.

W cyberprzemocy materiał może szybko zniknąć. Szkoła może zanotować adres profilu, datę, godzinę i opis treści oraz poprosić o zachowanie materiału przez osobę, która go posiada. Nie powinna rozsyłać kompromitującego zdjęcia między pracownikami ani żądać od ucznia hasła do konta. Zabezpieczanie urządzenia i prowadzenie czynności dowodowych należy pozostawić uprawnionym organom.

Art. 22c ust. 1 pkt 8 wymaga określenia sposobu dokumentowania i przechowywania zgłoszonych zdarzeń. Nie oznacza to dostępu całej rady pedagogicznej do pełnych akt. Dostęp powinny mieć osoby, które potrzebują informacji do wykonania konkretnego zadania.

Dyrektor kwalifikuje dalszą ścieżkę, ale nie prowadzi dochodzenia

Po zabezpieczeniu uczniów trzeba ustalić, czy sprawę można prowadzić w ramach działań szkolnych, czy występują przesłanki kontaktu z Policją, prokuratorem, sądem rodzinnym albo uruchomienia procedury „Niebieskie Karty”. Szczegółowe podstawy opisuje odrębny artykuł.

Nie każde naruszenie statutu jest przestępstwem. Z drugiej strony poważnego zdarzenia nie wolno sprowadzić do „konfliktu koleżeńskiego” tylko dlatego, że uczestniczyli w nim uczniowie z jednej klasy.

Przy ocenie pilności należy sprawdzić:

  • ▪czy zagrożenie trwa;
  • ▪czy dziecko obawia się odwetu;
  • ▪czy wystąpiły obrażenia, groźby, wymuszenie lub treści seksualne;
  • ▪czy zachowanie się powtarza;
  • ▪czy istnieje przewaga liczebna, fizyczna, społeczna albo cyfrowa;
  • ▪czy rodzic lub pracownik może być osobą krzywdzącą;
  • ▪czy materiał może zostać usunięty.

Rodzice obu stron powinni otrzymać informacje dotyczące ich dziecka i dalszego kontaktu ze szkołą. Nie oznacza to prawa do poznania wszystkich danych, ocen, sankcji lub pomocy udzielonej innemu uczniowi.

Sprawa kończy się po sprawdzeniu bezpieczeństwa, nie po jednej rozmowie

Prawo nie definiuje „zamknięcia sprawy przemocy rówieśniczej”. Placówka powinna więc ustalić własne kryteria.

Rekomendowane minimum obejmuje: wykonanie działań ochronnych, przekazanie koniecznych zawiadomień, ustalenie planu wsparcia dziecka, działania wobec ucznia stosującego przemoc, informację dla odpowiednich pracowników oraz zaplanowany monitoring. Termin sprawdzenia powinien wynikać z ryzyka, nie z uniwersalnego kalendarza.

Przed zamknięciem koordynator powinien porozmawiać osobno z uczniem objętym ochroną, sprawdzić nowe zgłoszenia i zapytać nauczycieli obserwujących sytuację o konkretne zachowania. Brak kolejnego incydentu przez kilka dni nie zawsze oznacza ustanie przemocy.

Karta zamknięcia może zawierać datę, wykonane działania, źródła informacji, aktualną ocenę bezpieczeństwa, decyzję o zakończeniu albo dalszym monitoringu oraz podpis osoby odpowiedzialnej. Jeżeli ryzyko pozostaje, sprawa nie powinna otrzymać statusu „zamknięta”.

Co zrobić w tym tygodniu

  • ▪Sprawdźcie Państwo, czy standardy wskazują osobę i zastępcę przyjmujących zgłoszenia.
  • ▪Przygotujcie jedną kartę zdarzenia z miejscem na fakty, działania i daty.
  • ▪Ustalcie kanał natychmiastowego wezwania dyrektora lub innego pracownika.
  • ▪Opiszcie kryteria przekazania sprawy do oceny prawnej i zawiadomienia organów.
  • ▪Wprowadźcie kartę monitoringu, która pozwala sprawdzić bezpieczeństwo po interwencji.

Źródła

Stan prawny na dzień 20 sierpnia 2026 r. Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej.

Stan prawny na dzień 2026-08-20. Materiał ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej dotyczącej konkretnej placówki.